धरानः होटल तथा आतिथ्य व्यवसायमा लगानी विस्तार गरिरहेका व्यवसायी देशबन्धु बस्नेतले सुनसरीको इटहरीमा १ अर्ब ६६ करोड ४० लाख रुपैयाँ लागतको लक्जरी रिसोर्ट निर्माण गर्ने भएका छन्। एबी हस्पिटालिटी प्रालिमार्फत अघि बढाइएको यो परियोजना इटहरी–१६ मा निर्माण हुनेछ। कम्पनीले सन् २०२८ देखि रिसोर्ट सञ्चालनमा ल्याउने लक्ष्य राखेको छ।
बस्नेतले इटहरीमा यसअघि नै ग्रान्ड सेन्ट्रल होटल सञ्चालनमा ल्याइसकेका छन् भने काठमाडौंमा मर्क्योर ब्रान्डको पाँचतारे होटल सञ्चालनमा छ। नयाँ रिसोर्ट निर्माणसँगै उनको आतिथ्य व्यवसाय पूर्वी नेपालको पर्यटन, विवाह समारोह, कर्पोरेट कार्यक्रम तथा ठूला सम्मेलनलाई लक्षित गर्दै थप विस्तार हुने देखिएको छ।
कम्पनीका अनुसार प्रस्तावित रिसोर्टमा ३० वटा लक्जरी कोठा तथा भिल्ला, तीन हजार पाहुना अट्ने कन्भेन्सन तथा ब्याङ्क्वेट हल, फाइन डाइनिङ रेस्टुरेन्ट तथा बार, स्पा, वेलनेस सुविधा, स्विमिङ पुल, आकर्षक बगैँचा र खुला कार्यक्रमस्थल निर्माण गरिनेछ। प्राचीन दरबारको वास्तुशैलीबाट प्रेरित लक्जरी थिममा रिसोर्ट तयार पार्ने योजना छ।
परियोजनाले उच्च खर्च गर्ने नेपाली तथा भारतीय पर्यटक, विवाह समारोह, सरकारी तथा कर्पोरेट कार्यक्रम र ठूला जमघटलाई लक्षित गर्ने कम्पनीको भनाइ छ। पूर्वी नेपालमा ठूला कार्यक्रम आयोजना गर्न सकिने सुविधासम्पन्न स्थलको विकास भए क्षेत्रीय पर्यटन र सेवा व्यवसायलाई लाभ पुग्न सक्छ। होटल, यातायात, खानपान, स्थानीय उत्पादन र रोजगारीमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने सम्भावना छ।
यद्यपि, तीन हजार पाहुना अट्ने सभाहल र ३० वटा मात्रै लक्जरी कोठा तथा भिल्ला रहने संरचनाबीचको व्यावसायिक तालमेल महत्त्वपूर्ण हुनेछ। ठूला कार्यक्रमबाट आम्दानी गर्न सकिने भए पनि नियमित आवासीय ग्राहक, कार्यक्रमको निरन्तरता र सञ्चालन खर्च व्यवस्थापनले परियोजनाको दीर्घकालीन प्रतिफल निर्धारण गर्नेछ।
कम्पनीले परियोजनाको वित्तीय संरचनामा ७५ प्रतिशत ऋण र २५ प्रतिशत इक्विटीको अनुपात राखेको छ। कुल लागत १ अर्ब ६६ करोड ४० लाख रुपैयाँमध्ये करिब १ अर्ब २४ करोड २० लाख रुपैयाँ ऋणबाट जुटाउने लक्ष्य छ भने ४२ करोड २० लाख रुपैयाँ लगानीकर्ताको इक्विटी रहनेछ।
कम्पनीका विवरणअनुसार हालसम्म परियोजनामा २६ करोड १० लाख रुपैयाँ अर्थात् करिब १६ प्रतिशत वित्तीय प्रगति भएको छ। जग्गा तथा जग्गा विकाससम्बन्धी ९८ प्रतिशत काम सम्पन्न भएको बताइएको छ। अहिले कम्पाउन्ड वाल निर्माण भइरहेको भए पनि मुख्य सिभिल निर्माणको काम सुरु हुन बाँकी छ।
कुल इक्विटीमध्ये हालसम्म १५ करोड ७० लाख रुपैयाँ लगानी भइसकेको छ। बाँकी लगानी र ऋण जुटाएर निर्माण अघि बढाउनुपर्ने अवस्था छ। कम्पनीले दीर्घकालीन कर्जाका लागि १ अर्ब २४ करोड १९ लाख रुपैयाँको क्रेडिट रेटिङसमेत गराएको छ।
नयाँ परियोजनाको सम्भावना मूल्याङ्कन गर्दा बस्नेतको विद्यमान होटल व्यवसायको अवस्था पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ। गत आर्थिक वर्षको फागुनदेखि सञ्चालनमा आएको ग्रान्ड सेन्ट्रल होटलले आर्थिक वर्षको बाँकी पाँच महिनामा ४ करोड १० लाख रुपैयाँ कारोबार गरेको कम्पनीले जनाएको छ। उक्त अवधिमा होटलको अकुपेन्सी १४ प्रतिशत रहेको थियो। चालु आर्थिक वर्षका पहिलो दुई महिनामा अकुपेन्सी १३ प्रतिशतमा सीमित रहेको कम्पनीको विवरण छ।
यी तथ्याङ्कले होटलको आम्दानी र कोठा उपयोग बढाउनु विद्यमान चुनौती रहेको देखाउँछन्। तर, सीमित अवधिको अकुपेन्सीका आधारमा मात्रै होटलको समग्र व्यावसायिक सफलता वा असफलताको निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन। नयाँ रिसोर्टको बजार, कार्यक्रमबाट हुने आम्दानी, मूल्य निर्धारण र सञ्चालन खर्चको संरचना पनि उत्तिकै निर्णायक हुनेछन्।
एबी हस्पिटालिटीको समग्र गियरिङ अनुपात २.४ गुणा र कुल बाह्य दायित्व तथा ट्यान्जिबल नेटवर्थको अनुपात २.६ गुणा रहेको छ। यी सूचकले कम्पनीको वित्तीय संरचनामा ऋणको भूमिका उल्लेख्य रहेको देखाउँछन्। ठूलो कर्जा परिचालन गर्दा ब्याज खर्च, ऋण भुक्तानी, निर्माण लागत वृद्धि र अपेक्षित आम्दानी प्राप्त नहुने जोखिमलाई ध्यानपूर्वक व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हुन्छ।
एबी हस्पिटालिटीमा देशबन्धु बस्नेतको ७४.४७ प्रतिशत र एबी इन्भेस्टमेन्ट होल्डिङको २५.५३ प्रतिशत स्वामित्व छ। एबी इन्भेस्टमेन्ट होल्डिङ पनि बस्नेतकै स्वामित्वमा रहेको कम्पनीको विवरणमा उल्लेख छ। कम्पनीको चुक्तापुँजी हाल १५ करोड ७० लाख रुपैयाँ छ।
इटहरीस्थित ग्रान्ड सेन्ट्रल होटलमा ८० कोठा छन्। उक्त होटल वाइन्धाम होटल एसिया प्यासिफिकसँगको इजाजतअन्तर्गत ‘रमदा बाइ वाइन्धाम इटहरी पशुपति मार्ग’ ब्रान्डमा सञ्चालन भइरहेको छ। ग्रान्ड सेन्ट्रलले दीर्घकालीन तथा अल्पकालीन कर्जाका लागि कुल १ अर्ब ३७ करोड ७ लाख रुपैयाँको रेटिङ गराएको छ।
समग्रमा, इटहरीको नयाँ रिसोर्ट पूर्वी नेपालको पर्यटन तथा आतिथ्य क्षेत्रमा ठूलो निजी लगानीको परियोजना हो। तर, यसको सफलता भव्य संरचना निर्माणमा मात्र निर्भर रहने छैन। ऋण व्यवस्थापन, निर्माण समयसीमा, बजारको वास्तविक माग, नियमित कार्यक्रम प्राप्ति र सञ्चालनमा आएपछि कोठा तथा सभाहलको उपयोग बढाउने क्षमताले नै लगानीको प्रतिफल निर्धारण गर्नेछ।