धरानः धरानमा जाडो बढ्न थालेसँगै सिद्राको व्यापार पनि फस्टाएको छ । व्यापारीहरु सिद्रा बेच्ने चटारोमा छन् ।
धरानको पुरानो बजारस्थित कैलाशपथमा ३० वर्षदेखि सिद्राको व्यापार गर्दै आएका प्रेम श्रेष्ठले जाडो मौसममा सिद्राको व्यापार फस्टाउने बताए । ‘जाडो मौसम नै हो धेरै सिद्राको व्यापार हुने मौसम’, उनले भने, ‘असोज अन्तिम हप्तादेखि बढेको सिद्राको व्यापार फागुनसम्म बढी चल्ने गरेको छ ।’
धरान बजारभित्र झन्डै दुई दर्जन व्यापारीले सिद्रा बेच्दै आएका छन् । अहिले उनले १६–१७ प्रकारका सिद्रा बेच्दै आएका छन् । ‘धेरैजसो तरकारी बनाएर खाने, अचार बनाएर खाने सिद्रा नै बिक्री हुन्छ ।’ उनले भने । पुइया, पटासी, चेला, वामना, जुँगे, झिंगो, सुन्दरी, टेग्ना, बरेल, चलवा, बुलवा जातको माछाका विभिन्न प्रजाति आफूले बेच्दै आएको उनले बताए ।
व्यापार गर्नुअघि उनले पोते, ढाका, टोपीको व्यापार गर्ने गर्दथे । तर यसको व्यापारबाटै उनले कमाउँदै आएपछि विगत ३० वर्षदेखि उनी यसमै रमाउँदै आएका छन् । एक वर्षभरी आफूले २० देखि ३० क्वीन्टलसम्म सिद्राको व्यापार गर्ने उनले बताए । सिद्राको व्यापार त हो नि भनेर देख्दा सामान्य लागेपनि उनले यसबाटै गुजारा समेत चलाउँदै आएका छन् । उनले सिजनमा सिद्राको व्यापारले आफूलाई उकास्ने बताए ।
अझै रोचक त के छ भने सिद्राको व्यापारबाटै उनले छोराछोरीलाई बोर्डिङ स्कुलमा पढाए । अहिले एकजना छोरीलाई काठमाडौंमा बिएचएम पढाउँदै आएका छन् । बिएचएम कार्यक्रम महङ्गो र पढेपछि सहजै जागिर खाने विषय हो ।
जाडो मौसममा पहाडी जिल्लामा सिद्राको खपत बढी हुने व्यापारी बताउँछन् । जाडो हटाउन सिद्राको झोलले सहयोग गर्ने सेवाग्राहीको विश्वास छ । सिद्रा साना साना भुरा माछा मारेर बनाइने गरिन्छ । खाँदा माछाको स्वाद आउने र जाडो भगाउने हुँदा यसको व्यापार फष्टाएको हो ।
नेपालमा प्रशस्त नदीनाला भएतापनि नेपालमा सिद्रा असोज र कार्तिकमा मात्रै मात्रै पाइने र अरुबेला भने भारतकै भर पर्नुपर्ने र आयात गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको व्यापारीहरु बताउँछन् । ‘खासमा नेपालमा यत्रा नदीनाला छन् तर पनि अझै सिद्रामै पनि भारतकै भर पर्नु परिरहेको छ’, उनी भन्छन् ।
धरान–१० की जमुना लिम्बूले सिद्रा खाँदा छुट्टै आनन्द आउने र स्वास्थ्यलाई पनि केही फाइदा हुने बुझेको आफू यहाँ सिद्रा किन्न आएको बताइन् । कतिले त सिद्रा केहीघरमा प्रयोग गर्ने अरु पहाडका आफन्तलाई कोसेलीका रुपमा पठाउने गरेको उनी बताउँछिन् । अहिले जाडो बढेकाले तातो झोलको लागि सिद्रा खान उत्तम रहेको उनको भनाइ छ । सुत्केरी महिला, वृद्धवृद्धा, बालबच्चालाई चिसोबाट बचाउन सिद्राको झोल उत्तम हुने उनको विश्वास छ । ‘सिद्रा पकाएर खाँदा माछा र मासुको स्वाद पनि हुने र चिसो पनि हट्ने ठानेकी छु, त्यसैले सिद्रा किनेकी हुँ’, उनले भनिन् ।
अहिले धरानमा सिद्रा माछा प्रति पावा २ सय, २ सय ५०, र ३ सय सम्म रहेको छ ।
तस्वीरः अङ्कित ढुङ्गाना