धरानः धरानस्थित बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा अक्सिजन प्लान्ट जडान र मर्मतमै पनि अनियमितता भएको पाइएको छ ।
राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्रका अनुसार यसमा पनि ब्यापक अनियमितता भएको पाइएको जनाएको छ । केन्द्रले गरेको स्थलगत छानविनपछि विभिन्न फाइल तथा कागजातको अध्ययन गर्दा प्रतिष्ठान र आपूर्तिकर्ता कम्पनीको मिलेमतोमा नै अक्सिजन प्लान्ट जडानदेखि मर्मतको नाममा अनियमितता भएको निष्कर्ष निकालेको हो ।
छानविन टोलीको निष्कर्ष छ–मिलेमतोमा नै ठेक्का लगाइएको र समयमा आपूर्ति नहुँदा पनि हर्जाना दाबी गरेर असुलउपर गरिएको छैन । अनुसन्धानबाट कम रकम प्रस्ताव गर्ने बोलपत्रदाताको प्रस्ताव स्वीकार नगरी बढी कबोल गर्नेसँग सम्झौता गरेर खरिद गरिएको कार्य मिलेमतोमा भएको तथा गैरकानुनी भएको भन्दै सम्बन्धित कर्मचारीहरूलाई आवश्यक कारबाही गरिनुपर्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । यसबाहेक विस्तृतमा छानबिन गरी आवश्यक कारबाहीका लागि केन्द्रले अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगलाई समेत लेखेर पठाएको छ ।
छानबिन टोलीका सदस्य प्रहरी नायब उपरीक्षक बुद्धिराम खनालले सम्झौताअनुसार अक्सिजन प्लान्ट जडान भएपछि आपूर्तिकर्तालाई भुक्तानी गर्नुपर्ने सम्पूर्ण रकम शुरूमै भुक्तानी भएको देखिएको बताए । ‘यसैले पनि मिलेमतो भएको देखिन्छ ।’ उनले भने ।
आर्थिक वर्ष २०७४–०७५ देखि २०७७ फागुन ७ गतेसम्म ३२ लाख ४९ हजार ८६९ रुपैयाँको अक्सिजन बाहिरबाट खरिद गरेको थियो । एक कम्पनीसँग सम्झौता गर्दै सम्झौता गरेको १२० दिनमा मेशिन तथा उपकरण आपूर्ति गरी जडान गर्नुपर्नेमा सम्झौता भएको ५ वर्षसम्म पनि उपकरण आपूर्ति नहुँदा प्रतिष्ठानलाई ठूलो आर्थिक भार समेत परेको छ । २०७८ वैशाख २८ गतेदेखि प्लान्ट पूर्णरूपमा बन्द भएको छ भने अस्पतालले बाहिरबाट सिलिन्डर भरेर सेवा प्रवाह गर्दा प्रतिष्ठानलाई व्यापक नोक्सानी भएको देखिएको छ ।
सम्झौताको बुँदा नम्बर १ मा सो प्लान्ट जडान गर्नेसम्बन्धी ठेक्का सम्झौता तथा करारनामा २०७३ असार २९ गतेदेखि लागू भई दोस्रो पक्षले सम्झौताबमोजिम मेशिन आपूर्ति एवं जडान गरी वारेन्टी, ग्यारेन्टी अवधि ५ वर्षको हुने उल्लेख गरिएको छ ।
आपूर्तिकर्ताले सप्लाई गरेको मेशिन, उपकरण मर्मत गर्नुपरेमा वा स्पेयर पार्ट्स बदल्नु परेमा बदल्ने दायित्व आपूर्तिकर्ताकै हुने उल्लेख छ । वारेन्टी, ग्यारेन्टी अवधिभित्र मेशिन, उपकरण बदल्नु पर्नेमा आपूर्तिकर्ताले नगरे प्रतिष्ठानले आफैं बदल्न सक्ने तर त्यसमा लागेको खर्च आपूर्तिकर्ताले राखेको धरौटी रकमबाट कट्टा गरिने उल्लेख छ ।
आपूर्तिकर्ताले राखेको ५ प्रतिशत धरौटी रकमले अपुग भएको अवस्थामा आपूर्तिकर्तासँग नपुग रकम असुल उपर गर्न सकिने व्यवस्था पनि छ ।
आपूर्ति हुने उपकरणको प्रतितपत्र (एलसी) खोलेको १२० दिनभित्र उपकरण आपूर्ति हुनुपर्ने समेत सम्झौतामा उल्लेख छ । उक्त अवधिभित्र आपूर्ति हुन नसके प्रतिदिन ०.०५ प्रतिशतको दरले हर्जाना लाग्ने पनि सम्झौतामा उल्लेख छ ।
आपूर्तिकर्ताले मेशिन आपूर्ति गरी प्रतिष्ठानमा जडान गरी सम्बन्धित विभागबाट प्रमाणित ‘इन्स्टलेसन रिपोर्ट’ पेश गर्नुपर्ने, उपकरणमा प्रयोग हुने ‘स्पेयर पार्ट्स’ तथा अन्य ‘कन्ज्युमेबल’हरू ८ देखि १० वर्षसम्मका लागि उपलब्ध गराउने दायित्व पनि आपूर्तिकर्ताकै हुने सम्झौता पत्रमा उल्लेख छ ।
तर सम्झौता अनुसार प्रतितपत्र खोलेको मितिले १२० दिनभित्र आपूर्ति गर्नुपर्नेमा आपूर्तिकर्ताले आपूर्ति नै गर्न सकेन । आपूर्ति हुन नसकेमा प्रतिदिन ०.०५ प्रतिशतको दरले हर्जाना लाग्ने शर्त पालना हुने गरी प्रतिष्ठानले २०७३ पुस २० गते म्याद थप्ने निर्णय गरेको थियो । म्याद थप गरिएपछि २०७३ पुस २५ गते प्रतिष्ठानले फेरि उक्त आपूर्तिकर्तालाई के कति अवधिसम्म एलसीको म्याद थप्नुपर्ने हो भन्दै लिखित अनुरोधपत्र यथाशाक्य शीघ्र पेश गर्न पत्राचार गरेको देखिन्छ ।
थप गरिएको म्यादभित्र पनि आपूर्ति नभएपछि प्रतिष्ठानको २०७३ फागुन ३ गतेको निर्णयबाट आपूर्तिकर्ता ’डायग्नोकेम इन्टरनेसनल’लाई ३ दिनभित्र लिखित स्पष्टीकरण पेस गर्न पत्राचार गरेको देखिन्छ । त्यति मात्र होइन, त्यसपछि पनि पटक–पटक प्रतिष्ठानबाट पत्राचार गरे पनि आपूर्तिकर्ता सम्पर्कमा आएको देखिँदैन । बाध्य भएर अन्तिममा २०७४ वैशाख १९ गते बसेको प्रतिष्ठानको बैठकबाट उक्त कम्पनीलाई कालोसूचीमा राखेर कारवाही अगाडि बढाउने निर्णय गरेको देखिन्छ ।
ढिलो गरी सामान आपूर्ति गर्दा प्रचलित खरिद ऐन तथा नियमावली एवं सम्झौताअनुसार हुने क्षतिपूर्तिबापतको ३२ लाख ४० हजार ६४० रुपैयाँ र विदेशी सटही नोक्सानीबापत ९ लाख ४४ हजार ७४३ रुपैयाँ गरी कुल ४१ लाख ८५ हजार ३८३ रुपैयाँ भुक्तानी गर्न प्रतिष्ठानले आपूर्तिकर्तालाई पत्राचार पनि गरेको देखिन्छ । तुरुन्त प्रतिष्ठानको नाममा सनराइज बैंक लिमिटेड धरानको खाता नम्बर ००३१०२५१४७७०१८ मा उक्त रकम जम्मा गर्न पत्राचार गरेको भएपनि हालसम्म रकम जम्मा गरिएको छैन ।
सम्झौता भएको झन्डै ५ वर्षपछि २०७७ पुस २ गते उक्त आपूर्तिकर्ताले मशिन जडान गरेको भए पनि बोलपत्रमा कबोल गरेबमोजिमको सामान भने जडान गरिएको छैन ।
मृशिन बिग्रिएपछि मर्मत गर्नका लागि वायोमेड इञ्जिनियरबाट २०७८ भदौ १७ गते ,२०७८ फागुन २ गते र २०७८ फागुन २८ गते गरी तीनपटक पत्राचार गरेको देखिन्छ । तर त्यस विषयमा आपूर्तिकर्ता कम्पनीबाट कुनै सुनुवाइ भएको देखिँदैन ।
प्रतिष्ठानले २०७८ मंसिर १५ गते टिप्पणी नै उठाएर प्लान्टको ‘पिरियोडिक मेन्टेनेन्स’ का लागि पत्राचार गर्दा समेत काम नभएको देखिन्छ । २०७८ असार २२ गतेदेखि ’बूस्टर’ पूर्णरूपमा बन्द रहेको २०७८ असार २५ गतेको पत्रमा उल्लेख छ ।
इन्डोस्कोप मेशिन खरिदमा पनि अनियमितता
प्रतिष्ठानले भिडियो हाई इन्ड भिडियो इन्डोस्कोप सिस्टम खरिद गर्दा पनि अनियमितता भएको छ ।
मिलेमतोमा सबैभन्दा बढी रकम कबोल गर्ने बोलपत्रदाताको प्रस्ताव स्वीकार गरी उपकरण खरिद गरेको पाइएको हो ।
सबैभन्दा बढी २ करोड ३३ लाख ८४ हजार २५० रुपैयाँ कबोल गर्ने हिमालयन मेडिटेकको प्रस्तावलाई स्वीकृत गरी उक्त कम्पनीसँग सम्झौता गरेर उपकरण खरिद गरेको पाइएको हो ।
जबकि सोही उपकरणका लागि नेसनल इलेक्ट्रोटेकले १ करोड ३९ लाख ७८ हजार ५८५ रुपैयाँ र ¥यासियल इन्टरनेसनलले १ करोड ५८ लाख ७२ हजार ३८५ रुपैयाँ कबोल गरी प्रस्ताव गरेको बोलपत्रदाताको प्रस्ताव अस्वीकार गरेको पाइएको छ ।
त्यसबाहेक प्रतिष्ठानका पदाधिकारीहरूको मिलेमतोमा नै करोडौं रकमका अन्य उपकरणहरू खरिद गर्दा पनि अनियमितता भएको राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्रको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ ।