धरानः सरकारले गत शनिबार प्रस्तुत गरेको बजेटमा प्रदेश १ को ‘खुवालुङ ढुङ्गो’ फुटाउने घोषणा गरेसँगै फेरि चर्चामा आएको छ ।
घुमाइफिराइ ‘चुच्चे ढुङ्गो, उही टुङ्गो’ पारामै किरात संस्कृति जोडिएको ‘खुवालुङ ढुङ्गो’ फुटाउने कुरा गरेको नै देखिएको छ । बजेटमा कोशी नदीको चतरादेखि भोजपुरसम्म जल यातायात सञ्चालन गर्न जलमार्गमा रहेका अवरोध हटाइने भनिएको छ । ‘कोशी नदीको चतरादेखि भोजपुरसम्म जल–यातायात सञ्चालन गर्न रहेका अवरोध हटाइनेछ’ भन्ने वाक्यांशसहित आर्थिक वर्ष २०७८–७९ को बजेटले खुवालुङ फुटाउने घोषणा गरेको अभियन्ताहरुले बताएका छन् ।
यसैबीच जनता समाजवादी पार्टीको लिम्बुवान राष्ट्रिय समितिले एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै खुवालुङ फुटाउने भन्दै भत्र्सना समेत गरेको छ ।
समाजवादी पार्टीका लिम्बुवान अध्यक्ष खगेन्द्र माखिम र मुख्यसचिव केदार धिमालले विज्ञप्ति जारी गर्दै खुवालुङ फुटाउने योजनालाई सरकारको नश्लवादी कदम भनेका छन् । ‘सप्तकोशीका अवरोध हटाउने भन्नु नै खुवालुङ फुटाउने भन्ने नै हो’, खगेन्द्र भन्छन्, ‘यस्ता कदमविरुद्ध डटेर लागौं ।’

विज्ञप्तिमा जोडदारका साथ भनिएको छ– सप्तकोशी नदीको चतरादेखि भोजपुरसम्म जल यातायात सञ्चालन गर्न जलमार्गमा रहेकोे अवरोध हटाउने नाममा ऐतिहासिकस्थल ‘खुवालुङ’ भत्काउने योजना घोषणा गरिएको छ । आदिवासीहरूको सांस्कृतिक स्थलहरू अतिक्रमण गर्न पल्किएको निरङ्कुश नश्लवादी ओली सरकार इतिहासकै आदिवासी जनजातिहरूको पहिचान र आत्मसम्मान माथि निर्मम प्रहार गर्ने सरकारको रूपमा रेकर्ड कायम गर्दै गएको छ । अब यस्ता हर्कतहरू रोकिनुपर्छ । कुनै हालतमा दोहोरिन र दोहोरयाउन दिनु हुन्नँ, दिइने छैन । एकल जातीवादी नश्लवादीहरूको अतिक्रमण र हस्तक्षेपकारी नीतिको विरुद्ध एकजुट होऔं ।
चैत्र पहिलो साता मुख्यमन्त्री शेरधन राई आफैं गएर खुवालुङलाई सांस्कृतिक पर्यटनस्थल बनाउने उदघोष गरेका थिए । अभियन्ता तथा स्थानीयको चरणबद्ध आन्दोलनपछि गत चैत्रमा सरकार खुवालुङ फुटाउने निर्णयबाट पछि हटेको थियो ।
२०७७ फागुन ७ गते विराटनगरमा आयोजना भएको कार्यक्रममा प्रधानमन्त्री केपी ओलीले सप्तकोशी नदीमा जेटबोट चलाउनेबारे लामो भाषण गरेका थिए । भाषणमा ओलीले जेटबोट चलाउन तगारो बन्न सक्ने सप्तकोशी माझको एउटा ढुंगो क्रेन लगाएर फुटाउने बताएका थिए ।

प्रधानमन्त्रीले भनेको सो ढुङ्गाको सांस्कृतिक नाम नै ‘खुवालुङ’ हो । यो ढुङ्गा अरुण, दुधकोशी र तमोर मिसिएको नदीको बीच भागमा गाडिएर बसेको छ । खुवालुङ कोशी चतरा पुलबाट पाँच किलोमिटर तथा चर्चित धार्मिकस्थल वराह क्षेत्रबाट एक किलोमिटर माथि पर्छ । करिब २० फिट चौडाइमा रहेको यो ढुंगामा ठूलो आकारको जेटबोट चलाउँदा ठोक्किने समस्या रहने भएकाले प्रधानमन्त्रीले नै यसलाई फुटाउने बताएका हुन् ।
तर किरात समुदायको सांस्कृतिकस्थल रहेकाले अभियन्ताहरुले जेटबोट चलाउन वैकल्पिक उपाय खोज्न दबाब दिँदै आएका छन् ।

प्रेस विज्ञप्ति