धरानः धरानका स्थानीयबासीले आफ्नै घरमा बनाएको यःमरी धरानेलाई चखाउने भएका छन् ।
आज साँझदेखि धरान–३ पुरानो बजारमा (सब्जी मण्डी छेऊ) रहेको शंखधर मार्गका स्थानीयबासीले घरमै उत्सव लगाउन लागेका हुन् । मेरिगोल्ड स्कुलदेखि सब्जीमण्डी छेऊसम्म यस्तो उत्सव आयोजना गरिने नेवाः देय् दवू धरान उप–महानगर समितिले नेवाः देय दबुका केन्द्रीय सदस्य अनिल मास्केले बताए । ‘यसअघि हामीले भव्यरुपमा उत्सव आयोजना गर्ने गरेका थियौं तर यस वर्ष कोरोना महामारीका कारण घरघरमै यःमरी उत्सवको आयोजना गरिनेछ ।’ उनले भने ।
यस्तो उत्सव आजदेखि भोलिसम्म चल्नेछ । ‘घरघरमा यमरी ११४१’ को नाम दिइएको उत्सव बुधबार दिउँसो ३ बजेदेखि शुरु हुने संयोजक अमृत श्रेष्ठले जानकारी दिए । शताब्दी इतिहास बोकेको यःमरी तथा नेवारी परिकारको संरक्षण, नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण र समाजमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने उनको भनाइ छ ।
अहिले उत्सवका लागि शंखधर मार्गलाई झकीझकाउ पारिएको छ । उत्सवमा हरेक घरघरमा यमरी पाईनुका साथै लाखे नाच, धिमे बाजा र ठाकठुके लगायत नेवारी सांस्कृतिक कार्यक्रम प्रस्तुत हुने राजीव हलवाईले जानकारी दिए । पर्यटन प्रवद्र्धनमा टेवा पुरयाउन साथै संस्कार, संस्कृतिको जर्गेनाका लागि यस्तो कार्यक्रम राखिएको उनले जानकारी दिए ।
नेपाली भाषामा य भनेको मनपर्ने र मरी भनेको रोटी वा मिठाइ हो । सबैलाई मनपर्ने भएकाले यसको नाम यःमरी राखिएको संस्कृतिविद् बताउँछन् । यःमरी पुन्ही वा यःमरी पूर्णिमा हेमन्त ऋतुको पहिलो पूर्णिमा अर्थात् धान्य पूर्णिमाको दिनमा नेवार समुदायले मनाउने पर्व हो ।
नेवार समुदायले जाडो महिनामा यःमरी बनाएर खाने पर्व योमरी पुन्ही वा योमरी पुर्णिमा पर्व आज मनाउँदैछन् । हेमन्त ऋतुको पहिलो पूर्णिमा अर्थात धान्य पूर्णिमाको दिनमा नेवार समुदायले मनाउने पर्व योमरी पूर्णिमा हो । यो दिन विशेष प्रकारको परिकार (योमरी)बनाएर खाने गर्दछन् ।
नेवार समुदायमा यःमरीको विशेष महत्व छ । विशेषगरी जन्मदिनलगायतका विशेष शुभकार्यमा यःमरी नभई नहुने पकवानमध्ये एक हो । यःमरी मठमन्दिर, मानिसको जोडा जन्मदिन (जस्तो दुई वर्ष, चार वर्षको जन्मदिन) को अवसरमा नभई नहुने पकवान भएको संस्कृतिकर्मीहरुको भनाइ छ ।