धरानः हामी खाजा खान होटेलमा जान्छौं । मेनु हेर्छौ, तलदेखि माथिसम्म । र, सबैको आँखा गएर अड्किने परिकार हो, मःम । खाजाका रूपमा आजभोलि सबैले मःम रूचाउँछन् । अझ धरान मःम पारखीहरूको शहर हो । मःम भनेपछि हुरूक्कै हुने यहीँ छन् । मःम पछिल्लो समयमा सहरी क्षेत्रका लागि खाजाको पहिलो रोजाइ बनेको छ । पछिल्लो अध्ययनअनुसार प्रचलित खाजामध्ये मःम नै नेपाली बजारमा बढी बिक्री हुने गर्छ । हुन पनि मःम फुटपाथदेखि फाइभस्टार होटेलसम्म सजिलै उपलब्ध हुन्छ । आजकल बजारमा धेरै किसिमका मःमको स्वाद लिन सकिन्छ ।
तर मःम पारखी जति बढ्छन् त्यति तालिम गराइएको पाइँदैन । सामाजिक, आर्थिक र शैक्षिकरूपले पछाडि परेकाहरूलाई यस्तो सीपमूलक तालिम दिन सके स्वावलम्बी मात्रै बन्दैनन्, देश समृद्धितर्फ धकेलिने निश्चित छ । यो कार्य कहीँकतैबाट भएको पाइँदैन । अझै विद्यालय तहदेखि नै यसको शुरूवात गर्न सके राम्रो । अन्यलाई तालिम दिने कुरा त परै छाडौं विद्यालय तहमा पनि यसको अभ्यास हुन सकिरहेको छैन ।
तर धरान–१५ स्थित हिविस्कस इङ्लिस बोर्डिङ स्कुलमा विद्यालय तहदेखि नै सीपयुक्त शिक्षा दिने उद्देश्यले मःम बनाउने अभ्यास गराएका छन् । विद्यार्थीलाई मःम बनाउन सामूहिक अभ्यास गराइएको स्कुलका कोअर्डिनेटर विजयसिंह थेबेले जानकारी दिए ।
कक्षा–८ मा पढ्ने छात्रछात्राले मःम बनाएर खाएनन् मात्रै शिक्षक–शिक्षिकालाई खुवाएका थिए । विद्यार्थीले मःम बनाएर चखाउँदा केही अभिभावक र शिक्षकहरु पनि दङ्ग थिए । आफूले सिकेको कुरालाई व्यवहारिकरूपमै उतार्न यस्तो कार्यक्रमको आयोजना गरिएको स्कुलका सञ्चालक, प्रबन्ध निर्देशक गंगाराम राईले जानकारी दिए ।
‘खासमा मःम बनाउनु पनि एउटा कला हो, विद्यार्थीले विद्यालय तहदेखि नै यस्ता व्यवहारिक कुरा सिक्नु र सिकाउनु जरूरी रहेको हामीले ठानेका छौं’, उनले भने, ‘यसले विद्यार्थीमा अभ्यासको विकास हुन्छ ।’