विश्वका विभिन्न मुलुकमा कोभिडको नयाँ भेरियन्ट ‘ओमिक्रोन’ फेला परेको छ । ओमिक्रोनले केही दिनमै विश्वका अधिकांश देशमा कब्जा गरिसकेको छ । हाम्रै छिमेकी राष्ट्र भारतमा पनि ओमिक्रोनको सङ्क्रमण देखापरयो । भारतमा ओमिक्रोन फैलिएको पत्तो पाउदा पनि हेलचेक्रयाइ गरेको हुनाले नेपालमा पनि ओमिक्रोनका सङ्क्रमित फेला परे । नेपालमा पनि दुईजनामा ओमिक्रोन पुष्टि भइसकेको छ । स्वास्थ्य मन्त्रालयले नै नेपालमा ओमिक्रोनको सङ्क्रमण देखिएको भनेर जानकारी गराएको थियो । कोभिडलाई हलुकारुपमा लिँदा नेपालमा हजारौंले ज्यान गुमाए ।
ओमिक्रोनलाई पनि नेपाल सरकार र जनताले साधारण रोगको रुपमा हेरेका छन् । जसले गर्दा कोरोना जस्तै दिन आउन बेर लाग्दैन् । ओमिक्रोनको रोकथामको लागि अझै पनि नाकाहरुमा कडाइ गरिएको छैन । नेपाल प्रवेश गर्ने सम्पूर्ण नाका खुला नै छन् । नाकामा हेल्थ डेस्कको व्यवस्था मिलाइएको छैन भने कोरोना परीक्षण त्यहाँ सम्भव छैन । भारत या अन्य मुलुकबाट नेपाल भित्रिनेहरु पनि स्वतन्त्ररुपमा घुमफिर गरिरहेको छन् । नाकाबाट भित्रिनेहरुको लागि क्वारेन्टाइन बनाइएको छैन ।
भारतमा ओमिक्रोन सङ्क्रमण देखापर्नेबित्तिकै नेपाल सरकारले नाकाहरुमा कडाइ गर्नुपर्ने हो । तर, त्यस्तो गरिएन । स्वास्थ्य मन्त्रालयले कोरोनाको नयाँ भेरिएन्टको जोखिमबारे पत्ता पाउँदापाउँदै पनि मौन बस्यो । जसको कारण नेपालमा पनि ओमिक्रोन सङ्क्रमित भेटिएका छन् । स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनतालाई बचाउनको लागि कुनै प्रभावकारी कदम चालेको छैन । ओमिक्रोनको सङ्क्रमणबाट देशका नागरिकलाई टाढा राख्नको लागि स्वास्थ्य मन्त्रालयले योजना समेत बनाएको छैन ।
अहिले पनि अन्तराष्ट्रियस्तरको उडान दैनिक भइरहेको छ । दैनिक सयौं मान्छेहरु नेपाल आउँछन् । तथापि, उनीहरुको कोरोना परीक्षण भएको छैन । न उनीहरुद्वारा कुनै स्वास्थ्य मापदण्ड पालना गरिएको छ । हवाइजहाजबाट नेपाल आउनेहरु सिधै आफ्नो घरतिर लागिरहेका छन् ।
यसले गर्दा ओमिक्रोनको जोखिम झनै बढ्दो छ । सरकारले हाल केही दिनको लागि अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा प्रतिबन्ध लगाउन जरुरी देखिएको छ । यता, लामो दुरीका सवारी साधनहरु पनि सञ्चालनमा आइरहेका छन् । यिनीहरुलाई पनि हालको लागि स्थगित गर्नुपर्छ । ख्यालख्याल गर्दागर्दै नेपालमा पनि ओमिक्रोन देखापरयो । तर, कसैले पनि यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिएका छैनन् । बजारमा एकदमै भीडभाड रहेको छ । अनावश्यकरुपमा टाइम पासको लागि घुमफिरमा निस्किने यात्रुहरु पनि उतिकै छन् ।
हरेक व्यापार व्यवसायीमा सर्वसाधारणहरुको चर्को भीड रहेको छ । अधिकांशले स्वास्थ्य मापदण्डको पालना गरेका छैनन् भने सामाजिक दुरीको कल्पना नगरौं । नाकमुख छोप्नको लागि प्रयोग हुने मास्क प्रायजसो चिउँडोमा समेत लगाएको देखिन्छ ।
साँझ परेपछि बजारको भीड झनै बढ्दो छ । त्यत्रो भीडबाट कोरोना नफैलिएला भन्न सकिन्नँ । सामान किन्न आएकाले मात्र नभई व्यापारीले समेत मास्क लगाएका छैनन् ।
त्यस्तै, सार्वजनिक यातायातमा भेडाबाख्रा कोचेझैं यात्रु हालेका छन् । खुट्टा टेक्ने ठाँउको अभाव भाँडाका गाडीमा यात्रा गर्नेलाई हुन्छ । त्यस्तो अवस्थामा कसरी कोरोनालाई ध्यानमा राख्ने ? भौतिक दुरी कसरी पालना गर्ने ?
गाडीको सहचालक ढोकैसम्म यात्रु हाल्न छोड्दैन । जनताले छानीछानी रोजेर चढ्नलाई गाडी छैन । भीडभाड भए नि सबैलाई जानै परेको छ । सार्वजनिक यातायातहरुमा बढी भीडभाड हुँदा पनि कोरोना फैलिने निश्चित देखिएको छ ।
यता, मठमन्दिरमा पनि श्रद्धालुहरुले कोरोना फैलाउन निकै महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ । कोरोनाको जोखिम कायमै रहँदा खोलिएको मठमन्दिरले कोभिड सङ्क्रमणलाई बढावा दिएको छ । श्रद्धा गर्ने भन्दै स्वास्थ्य मापदण्डको पालना नगरी भक्तजनहरुले मठमन्दिरमा घुइँचो बढाएका छन् ।
रात्री व्यवसाय, सवारी साधन आदिमा भीड हुँदा पनि सरकारी अनुगमन छैन । सरकारले बैंक, फाइनान्सलगायतका वित्तीय संस्थाहरु पनि जोरविजोर प्रणाली लागू गरेर सञ्चालनमा ल्याउनुपर्छ । अहिले सबैभन्दा धेरै भीडभाड देखिएको पनि वित्तीय संस्थामै हो । वित्तीय संस्थाका अधिकांश कामकाज घरबाटै काम गर्न सिस्टम ल्याउनुपर्छ । भाटभटेनी, सेल्सबेरी तथा अन्य सुपरमार्केटले पनि स्वास्थ्य मापदण्डलाई उल्लङघन गरेर आफ्नो व्यवसायी चलाइरहेको छन् । दैनिक खरिददारी गर्न जानेहरुको भीड यस्ता सुपरमार्केटमा अत्याधिक छन् ।
यता, विद्यालयहरुमा पनि कोरोनालाई निकै नै ख्यालख्याल गरिएको छ । स–साना विद्यार्थीले नबुझे पनि ठूलाले नै हेलचेक्रयाइँ गरिरहेका छन् । विद्यालयहरुमा भोतिक दुरी झनै असम्भवजस्तै भएको छ । ठूलाभन्दा पनि साना बढी कोरोनाको जोखिममा परेका छन् ।
विद्यालय प्रशासनले सम्पूर्ण मापदण्ड पालना गर्ने सर्तमा विद्यालय खोलेपनि त्यसको कार्यान्वयन भएन । देशका विभिन्न स्थानमा सञ्चालित तरकारी बजारहरुमा पनि मानिसहरुको निकै चाप रहेको छ । यी तरकारी बजारहरुमा दैनिक लाखौ सर्वसाधारणहरुको ओहोरदोहोर हुने गर्दछ । एकजनालाई लागेको कोरोना यहाँबाट हजारौंमा सल्किने त्रास रहँदै आएको छ । अब मास्क नलगाउनेलाई कैद र जरिवाना तोकिदिनुपर्छ । अहिले विभिन्न राजनितिक पार्टीहरुको महाधिवेशन चलिरहेको छ । सबै पार्टीहरुले हजारौंको संख्यामा मानिस भेला गरेर महाधिवेशन गरेका छन् । के जनताभन्दा ठूलो महाधिवेशन हो ?
हालै मात्र एमाले र राप्रपाको महाधिवेशन सिद्दियो । नेपाली कांग्रेसको महाधिवेशन पनि नजिकिँदैछ । तर, कोरोनाको जोखिम बढेको छ । त्यसैले हाल महाधिवेशनलाई बढावा नदिनु नै बेस हुन्छ । अहिले कांग्रेसकै सरकार चलिरहेको छ । कांग्रेसले आफ्नो सरकार चलिरहेको बेला महाधिवेशन गरेर कोरोना फैलाएर जनता मारिदिने ? कि त जनता बचाउनतर्फ सरकार अघि बढ्ने ? यो प्रश्न प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवालाई । अब के गर्दा ठीक होला यो प्रधानमन्त्रीले नै सोच्नुपर्ने छ । नेपालको तीन करोड जनताको जिम्मा प्रधानमन्त्री देउवाको काँधमा छ ।
संक्रमित बढ्न थालेपछि नेपालमा लकडाउन अर्थात् निषेधाज्ञा हुँदै आएको अवगत नै छ । अब नेपालमा यस्तो नहोस् । किनभने लकडाउनकै कारण धेरै जनताको गाँस खोसियो, कतिको त बास नै खोसियो । अबदेखि लकडाउन नहोस् भन्नका लागि शुरुमै सरकार, जनता नै सचेत बन्नु जरुरी छ । सरकारले पनि सीमा नाकालगायत अन्यमा कडाइ गर्ने, नेपाल प्रवेशमा रोक लगाउने आदि कार्य गर्न थालिहाल्नुपर्छ । यस्तै, जनताले पनि सचेत बन्दै स्वास्थ्य मापदण्डको पूर्ण पालना गर्न थालिहाल्नुपर्छ ।
(अनुषा पत्रकारिता विषयमा अध्ययनरत् छिन् ।)