चाडवाड विशेष नजिकिदै जाँदा बजारमा मङ्हगीले सीमा नाघ्छ । सरकारद्वारा अनुगमन प्रभावकारीरुपमा नगर्दा पनि मङ्हगीले सीमा नाघेको हो । नेपाल सरकारले बजार अनुगमन नगर्दा व्यापारीहरुले आफूखुसी सामानको मूल्य निर्धारण गरेर जनता ठगिरहेका छन् । निरन्तर बढिरहेको मङ्हगीका कारण सर्वसाधारणलाई चुल्हो बाल्न धौ धौ परेको छ ।
व्यापारीले आफुखुसी सामानको मूल्य निर्धारण गर्दा सर्वसाधारणहरु मारमा परेका छन् । नेपालीहरुले सबैभन्दा धेरै चाडबाड मनाउँछन् । वर्षेनी सयौको संख्यामा नेपालीहरुले चाडबाड मनाइरहेका हुन्छन् । बिहान कमाएर बेलुका गुजारा गर्नेहरुलाई के चाडबाडजस्तै अनुभव हुन्छ । चाडबाडको मौसम सुरु हुनेबित्तिकै व्यापारीहरुले मौका छोपेर सामानको मूल्य बढाउँछन् । व्यापारीहरुले सामानको मनलाग्दी भाउ राख्ने र जनता ठग्ने काम गरिरहेको हुन्छन् । हरेक वस्तुको रेट व्यापारीको जिब्रोमा छ । व्यापारीले जति भन्यो उपभोक्ताले त्यति नै तिर्नुपर्ने हुन्छ ।
बजारमा पाइने कुनै पनि सामानको मूल्य निर्धारण सरकारले गरेको छैन । सामान बनाउने कम्पनीेले पनि मनलाग्दी नाफा राखेर रेट राखेका हुन्छन् । कुनै पनि व्यवसायीले आफूलाई घाटा हुने गरी मूल्य निर्धारण गर्दैनन् । खानयोग्य नभएको सामानहरु पनि कम्पनीले म्याद थपेर बजार पठाइरहेका हुन्छन् । स्वास्थ्यलाई असर पर्ने, गुणस्तरहीन सामानहरु पनि बजारमा बिक्रीका लागि राखिएको हुन्छन् । सामान किनेर उपभोग गर्नेलाई गुणस्तर छ कि छैन भनेर थाहा हुँदैन । तोकिएको जति तौल भए नभएको अत्तोपत्तो हुँदैन । यता, म्याद थपेर हो कि ताजा हो स्वासथ्यको लागि कति फाइदाजनक त्यो पनि थाहा हुँदैन ।
पछिल्लो समाय बजारमा छ्याप्छ्याप्ती नक्कली सामान पाइन्छन् । यस्ता नक्कली र गुणस्तरहीन सामानले मानिसको स्वास्थ्यमाथि खेलबाड गरिरहेका छन् । यस्ता खाद्यान्नले हड्डी खिइने, क्यान्सर निम्त्यिाउने, सुगरजस्ता रोगहरु लाग्दछ । ढकतराजुको तल केही राखेर पनि उनीहरुले ठगिरहेका छन् । सरकारको लापरबाहीले गर्दाखेरि जनताको पैसा वालुवामा पानी मिसाएझैं भएको छ । यस्तो केमिकलजन्य खाद्यान्न प्रयोग गर्दा मानिसहरुको आयु घटिरहेको छ । कुखुरादेखि लिएर हरियो सागसब्जीमा विषालु औषधि राखिने गरिन्छ । तौल बढ्ने भएपछि व्यापारीहरुले सुइ हान्ने गरेका छन् ।
व्यापारीहरुले धर्म छोडेर पैसाको पछि दौडिँदा जनता ठगिएका छन् । अहिले बजारमा माघे सङ्कान्तिले छोपेको छ । बजारमा माघे संक्रान्तिको लागि सामान किन्नेको चाप बढ्दो छ । तर, पसलैपिच्छे सामानको रेट राखिएको छ । यसरी आफूखुसी रेट राखेर व्यापारीहरुले राज्यलाई राजस्व छल्दा र जनता ठग्दा सरकार कहाँ छ ? कतिपय व्यापारीहरुले दर्ता नै नगरी पसल सञ्चालन गरिरहेका छन् । पछिल्लो समय फुटपाथ र ठेलागाडा व्यापारी बढेका छन् । सटर भाडा तिर्न नपर्ने भएको नाफा जति सबै आफैले राख्न पाउने भएपछि अहिले फुट्पाथ र ठेलागाडा व्यासायी बढेका छन् ।
तर, आफूखुसी रेट राखेर जनता ठग्ने व्यापारीलाई कानुनको दायरामा ल्याउन न जिल्लाका प्रमुखहरु तातिन्छन् । मेयर त नामको मात्र हुन् तिनको काम केही पनि छैन । माछा–मासुदेखि लिएर दैनिक उपभोग्य सामानहरु निरन्तर उकालो लागिरहेको पाइन्छ । महिनामा ८ देखि १० हजार कमाउनेहरुले खान नसक्ने भइसकेका छन् । कोठाभाँडा तिर्नु कि खानु ? मासिक १० हजार कमाउने अब भोकभोकै हिँड्नुपर्ने दिन आएको छ । काम पाइँदैन, पाएपनि थोरै तलब हुन्छ । सरकारी जागिर खानलाई कि त भनसुन गर्नुपर्छ कि क्षमता हुनुपरयो । एउटा सानो निजी अफिसमा काम पाउनलार्य समेत एकदुई महिता सित्तैमा दलिनुपर्छ । अनि के गरेर खाने ? महङ्गी बढेको बढ्यै छ तलब बढ्दैन । बजारमा दैनिक बढिरहेको महङ्गी र बेरोजगारीले विकराल रुप लिने देखिन्छ ।
बजारमा दैनिक उकालो लागिरहेको महङ्गीलाई नियन्त्रण गर्न सम्बन्धित निकाय तात्नुपरयो । दैनिक बजार अनुगमन गर्नैपरयो । नेपालमा फल्ने रायोको साग समेत केही वर्षयता भारतबाट आयात हुन्छ । मुठामा बेचिने साग अहिले तौलिएर बेचिन्छ । विकास भनेको यही नै हो ?
उब्जनी हुने जग्गा सबै मासिँदा पनि महङ्गी बढेको बताइन्छ । नेपाल सरकारले नेपाली जनतालाई आत्मनिर्भर बनाउन सकेन् । बरु कसरी हुन्छ परनिर्भर हुन सिकायो । अरु मुलुकको व्यापार गर्ने थलो नेपाल बनेको छ । नेपाल सरकारको कमकमजोरीले हाम्रो मुलुक गरिब बन्दै गयो अरुको धनी ।
सरकारको लापरवाहीले सर्वसाधारणहरु मारमा परेका छन् । एकातिर सामान महङ्गो हुन्छ अर्कोतिर बासी । नेपालको मुद्रा सबै अन्य मुलुकले लगिरहेको छ । हामी ट्वाल्ल परेर हेरिरहेका छौ । एउटा सिटामोलको लागि समेत भारतको निर्भर बनेर बस्ने देश बन्यो नेपाल त्यो पनि सरकारकै कमीकमजोरीले ।
नेपालीहरुलाई आफ्नो मुलुक र माटोमा पसिना बगाउन लाज लाग्छ । तर, खाडीमा बसेर पसिना बगाउन उनीहरुलाई केही लाग्दैन् । विदेशले नेपाललाई रोजगारी नदिने हो भने यहाँका सब भोकमरी लागेर मर्छन् । हामीलाई बाँच्न धौ धौ परिरहेका बेला यसपछिको पिढीँ कसरी बाँच्ने ? रोजगारीको अभाव छ, आफ्नो क्षमता अनुसार रोजगारी पाइँदैन भन्ने सोचाइ नेपालमा छ । मान्छेलाई लाउनभन्दा पनि खानको आवश्यकता पर्छ । खाद्यान्नको अभावमा मानिस बाँच्न सक्दैन । फरक यति हो पैसा हुनेले राम्रो खालान् पैसा नहुनेले आफ्नो स्तर अनुकुल । तर, खान त सबैलाई पर्छ ।
नेपाल सरकारले भनेको बेलामा बुद्धि नपुरयाउँदार उब्जनी हुने जग्गा खण्डीकरण गरेर घर बनाएर सिद्धिसकेको छ । जनसंख्या दैनिक बढिरहेको छ । जनसंख्या बढ्नु भनेको खाने मुख बढ्नु हो । तर, नेपालको जमिन बढेको छैन, बरु घटिरहेको छ । नेपालीहरुको भएको जमिनहरु छिमेकी मुलुकहरुले पिल्लर सारेर कब्जा गरेका छन् । घर र बाटो गर्दागर्दै नेपालीको जग्गाजमिन सिद्धिसक्यो । जसको असर नेपालको खाद्यद्यान्नमा देखिएको छ । केही वर्षपछि भोकमरी लाग्ने निश्चित देखिएको छ । केही गरी भारतले नाकाबन्दी लगाइदियो भने नेपाली जनता भोकभोकै मर्छन् । अझै पनि देशका नेताहरुलाई नघच्घचाउने हो भने नेपाल देश नै नरहला कि भन्ने चिन्ता बढ्दो छ । खाने, लाउने, चढ्ने, उपचार, औषधि सबै अरु देशबाट ल्याउँछौं । नेपालीहरुले वर्षौदेखि सिकेको सीप खेतीयोग्य जमिन प्लटिङ गर्ने घर बनाउने ? भाडामा लगाउने बसीबसी खाने ? यसको नतिजा नेपालीले केही वर्षपछि अवश्य पनि देख्नेछन् ।
हालः भक्तपुर (अनुषा पत्रकारिता विषयमा अध्ययनरत् छिन् ।