धरानः मुन्धुमविद तथा किरात सत्यहाङमा धर्म संरक्षक गुरु लाफयङ देवबहादुर तुम्बापोको ८३ औं जन्मजयन्ति भव्यरुपमा मनाइने भएको छ ।
आउँदो मंसिर १० गते जन्मजयन्ति साथै राष्ट्रिय विभूति महागुरु फाल्गुनन्दको पहिलो जीवनी लेखक, सम्पादक, संकलन तथा प्रकाशक सानो गुरु बद्रीनन्द तुम्बापोको शालिक अनावरण समेत गरिने भएको हो । सोहीदिन किराती समुदायको भाषा, सभ्यता, संस्कार, संस्कृति साथै धर्म, दर्शन साथै मुन्धुमको संरक्षण तथा पुस्तान्तरण गर्ने उद्देश्यले ‘मुन्धुम पाठशाला’ स्थापना हुने फाल्गुनन्द नोमाङगेना सेवा संघका अध्यक्ष डम्बरकुमार तुम्बापोले जानकारी दिए ।
मुन्धुम पाठशाला उद्घाटन साथै सारा सकल प्राणीको रक्षार्थ विश्वशान्तिको कामना गर्दै माङ्गेना चोत्लुङ कार्यक्रम सम्पन्न हुने संस्थाका सचिव पूर्णकुमार चेम्जोङले जानकारी दिए । कार्यक्रम कोशी प्रदेशका आर्थिक मामिला तथा योजनामन्त्री विदुर लिङथेपको प्रमुख आतिथ्यतामा सम्पन्न हुनेछ ।
किरात धर्म, दर्शन र मुन्धुमको अध्ययन तथा अनुसन्धानका लागि इलाममा ‘मुन्धुम पाठशाला’ सञ्चालन हुन लागेको फाल्गुनन्द लाफयङ बहुभाषिक पाठशालाका उपाध्यक्ष नाम्लिहाङ चेम्जोङले जानकारी दिए । ‘विशेषतः पूर्वमा रहेका किरात समुदायको मौलिक ज्ञान, दर्शन, संस्कार, संस्कृति र परम्परासँग जोडिएको मुन्धुमको खोज, अध्ययन तथा अनुसन्धानलाई संस्थागत गर्ने प्रयास पनि हो’, उनले भने, ‘यो प्रयासलाई धेरैले अहिले सह्रानीय काम पनि भनिरहनुभएको छ र नैतिक साथै आर्थिक सहयोग पनि गरिररहनुभएको छ ।’
किरात धर्मावलम्वीहरूको उदगमस्थल र आस्थाको केन्द्र फक्ताङलुङ यात्राको क्रममा तीर्थयात्राको टोली निस्किएको थियो । सोही अवसरमा यो कन्सेप्ट आएको संस्थाका अध्यक्ष तुम्बापो बताउँछन् । ‘वैशाख २२ गते ६३ जनाको टोली पैदलयात्रापछि फक्ताङलुङ पुगेका थियौं, त्यही दिन मुन्धुम पाठशाला घोषणा गरिएको थियो, भनौं फक्ताङलुङ यात्राले जुराएको यो सपना हो ।’ अध्यक्ष तुम्बापो बताउँछन् ।
मुन्धुम पाठशाला नेपालकै पहिलो हुन सक्ने आयोजकले दाबी गरेको छ । ‘मुन्धुम केवल धार्मिक अनुष्ठानसँग सम्बन्धित विषय मात्र नभई किरात समुदायको सामाजिक जीवन, प्रकृति, मानव सभ्यता, संस्कार, इतिहास, नैतिकता र जीवनदर्शनसँग जोडिएको मौखिक ज्ञानपरम्परा भएकाले यसको संरक्षण र अध्ययन आवश्यक रहेको छ’, उनी भन्छन् ।
पाठशालामार्फत मुन्धुमका विभिन्न पक्षलाई विज्ञ, मुन्धुमविद्, अध्येता, गुरु तथा सम्बन्धित समुदायका जानकार व्यक्तिहरूमार्फत खोज तथा अध्ययन गर्ने योजना रहेको बताइएको छ । विशेषगरी नयाँ पुस्तामा आफ्नो भाषा, संस्कृति, मौलिक इतिहास र पुख्र्यौली ज्ञानप्रति चासो बढाउने तथा लोप हुँदै गएका मौखिक परम्परालाई अभिलेखीकरण गर्ने कामलाई पाठशालाले प्राथमिकतामा राख्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
जन्मजयन्त्रिका अवसरमा दुईदिने सांस्कृतिक, धार्मिक साथै शैक्षिक मिनी महोत्सवको पनि आयोजना गरिने आयोजकले जनाएको छ । महोत्सवमा स्थानीय तथा राष्ट्रिय कलाकारहरूको पनि उपस्थिति साथै बेजोड सांगीतिक कार्यक्रम रहने आयोजकले जनाएको छ ।
इलामको चुलाचुली गाउँपालिका–१ स्थित फाल्गुनन्द लाफयङ बहुभाषिक पाठशालामा वर्षेनी यो कार्यक्रम हुँदै आइएरहेको छ । सो दिन स्थानीय सरकारले एकदिने बिदा समेत दिँदै आइरहेको छ ।
इलामको चुलाचुली–१ स्थित फाल्गुनन्द लाफयङ बहुभाषिक पाठशाला पनि याक्थुङ भाषा तथा संस्कृतिको संरक्षण र शिक्षाका क्षेत्रमा लामो समयदेखि क्रियाशील रहेको छ । पाठशालामा वर्षेनी हुने कार्यक्रममा पूर्व राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी, सो बेलाका सभामुख स्व. सुभासचन्द्र नेम्वाङ, शिक्षामन्त्री धनीराम पौडेललगायत, प्रदेशका मन्त्रीको सहभागिता भइसकेको छ ।